🝧 Meropisᚒcreaties

Het scheppende karakter van de taal is niets nieuws. De pragmatiek, een tak van de taalkunde, leert bijvoorbeeld dat bepaalde taalhandelingen de werkelijkheid beïnvloeden. Voorbeelden zijn ‘Ik verklaar u man en vrouw’, ‘U staat onder arrest’ en ‘Ik beloof dat […]’. Dit geldt ook voor afzonderlijke woorden, zoals democratie , kerstman en God . Een talig begrip uitvinden, beïnvloedt de menselijke werkelijkheid. Ik vraag me af of de negatieve zijde van dit alles ook opgaat. Geen taal is volmaakt, en met woorden valt nooit alles waterdicht en glashelder te omschrijven. Betekent dit dat we hierdoor veel potentiële begrippen en inzichten mislopen? Dat zullen we nooit weten, ondanks verschillende pogingen in de geschiedenis om een perfecte taal te ontwerpen. Het denken, taal en zelfbewustzijn hangen nauw samen. Het geheugen is een belangrijk onderdeel van cognitie, en dat geheugen bestaat onder andere uit het episodische geheugen, waarvan de ontwikkeling samenhangt met serieel-orde...

Een paar opmerkingen over grijze zones tussen categorieën, waar ik hier en hier al over heb geschreven. In het moderne westen bestaat de neiging, of behoefte, om filosofie en religie te scheiden. Dat ging niet altijd op. Een neoplatonist kon in de late oudheid even gemakkelijk een commentaar op het werk van Aristoteles schrijven als zich inlaten met bepaalde vormen van magie en mystiek, om dat allemaal te gebruiken in één denksysteem. Hoewel Plato poëzie had verworpen, haalden de neoplatonisten haar weer binnen de filosofie door dichtwerken nu allegorisch te interpreteren en zodoende ‘verborgen’ wijsheden te vinden. Porphyrius deed dit bijvoorbeeld met de grot van de nimfen die Homerus kort beschrijft ( Odyssee , XIII, vss. 102-112), en als sleutels tot filosofische interpretatie was het kennelijk geoorloofd om een beroep te doen op niet alleen socratische en presocratische filosofieën, maar ook op denkbeelden uit het orfisme en mithraïsme, twee mysteriecultussen. Dat betekent d...

Petrarca was een belezen man, en als zijn lezer dat niet kon nagaan door zijn eigen belezenheid, dan hielp de auteur hem wel een handje. Daartoe vermeldt hij nogal eens - maar niet constant - de naam van de schrijver waarnaar hij verwijst of die hij citeert, al dan niet gevolgd door de titel van het betreffende werk. Voor de moderne lezer lijkt dat soms geforceerd en misschien zelfs pedant, maar nog los van het gegeven dat klassieke auteurs en kerkvaders bronnen waren die (veel) autoriteit genoten, denk ik dat er nog een reden is. In de loop van zijn leven schreef Petrarca Het geheim , een dialoog tussen hemzelf en de heilige Augustinus die hem te hulp komt bij zijn innerlijke strubbelingen, waarvan dit werk de neerslag vormt. In het laatste deel van hun derde gesprek (zoek hier de symboliek) schrijft Petrarca via het personage van Augustinus: 'Heel vaak is al gebleken hoe waar deze regel uit Vergilius' Georgica is: "Traag groeit de boom, pas later zal hij aan je klei...

Op deze blog staat hier nu een (onvolledige) lijst met websites waar gratis werken te lezen en te downloaden zijn van klassieke, middeleeuwse en vroegmoderne auteurs, variërend van poëzie tot wetenschapsgeschiedenis tot mythologie. Daarnaast worden er ook artikelen en boeken over deze primaire bronnen aangeboden. Tot slot zijn enkele historische woordenboeken in deze lijst opgenomen.

Wat aantekeningen over classificatiepogingen, definiëringen, en de noodzakelijkheid en willekeur daarvan. ‘Overwegen we in het bijzonder de vorming van de begrippen: ieder woord wordt direct begrip, doordat het nu juist niet dienst hoort te doen als een soort aandenken aan een eenmalige en geheel en al geïndividualiseerde oergebeurtenis waaraan het zijn ontstaan dankt, maar integendeel doordat het op hetzelfde moment moet passen op talloze, min of meer op elkaar lijkende, ofwel: strikt genomen nooit aan elkaar gelijke, gevallen. Ieder begrip ontstaat uit het gelijkstellen van het niet-gelijke.’ ̶   Friedrich Nietzsche, Over waarheid en leugen in buiten-morele zin , 1873 Een classificatiesysteem is een systeem waarin zaken op logische wijze geordend worden in klassen. Dit gebeurt deductief, dus van het algemene naar het bijzondere middels subklassen. Vervolgens is een klasse een groep van min of meer verwante zaken. Een classificatie wijst de essentie van een...

De mens lijkt een aangeboren neiging te hebben tot collectievorming en idealisering. Die eigenschappen komen op veel manieren tot uiting, maar een ervan is de omgang met planten en bloemen. Planten zijn sinds de literatuur van de oudheid nauw verbonden met het ideële landschap van harmonie. Eerst is er in mythologische context het Arcadische landschap waarin de eenvoudige, vroege mens zorgeloos leeft. Zo'n gouden tijd komt in veel tradities voor. Thomas Cole, Dream of Arcadia , circa 1838. Vervolgens is er de tuin. Oorspronkelijk duidt het woord op een omsloten plaats. Vandaar de verwantschap met het Engelse town , 'stad'. Het is pas binnen die omheining dat dingen verzameld kunnen worden, en die verzameling wordt vermoedelijk gerechtvaardigd door de veronderstelling de buitenwereld niet (langer) kan voorzien in de vereiste harmonie, schoonheid of rijkdom aan vormen, geuren en kleuren. De verzakelijkte monocultuur van de beschaving is het plaveisel voor de vlu...

Doorheen de geschiedenis kende men het onnatuurlijke, bizarre, beangstigende en anderwereldse met name twee plaatsen toe. De eerste is tijdgebonden, en betreft een ver en onbepaald verleden. De tweede is plaatsgebonden, en betreft de periferie van de bekende, vertrouwde wereld. Het verleden is nu eens mythisch, dan eens legendarisch. Het verleden staat het wonderlijke toe in de autochtone leefwereld te hebben bestaan, zoals de Delfische Python en de vele andere draken in de Griekse mythologie. Voorbij de grens van het bekende werd de wereld wonderlijker. Het lijkt daarom niet toevallig dat de (Atheense) Grieken heksen, marginale figuren in de maatschappij die ze zijn, lokaliseerden in onder andere Thessalië en de kustgebieden langs de Zwarte Zee, toen het einde van de beschaafde wereld. [1] Ook de sjamaanachtige  Orfeus kwam uit Thracië , voorbij de Griekse leefwereld. Hoe verder weg de gebieden lagen, hoe wonderlijker de verhalen werden. Niet voor niets zijn de epische ...

In the past twenty to thirty years, the historiography of alchemy has been changed without question and continued to be enriched significantly with new perspectives and information. There has been a positive re-evaluation of alchemy as research object and it is being studied more extensively than before. In this chapter this re-evaluation is explained, together with the historiographical aspects found in the current state of research. Alchemy as a discipline has long since been the subject of prejudice, which apparently manifested itself so strong that various present-day researchers still consider it necessary to attend to the problem. Usually, the bias revolves around the terms rationality , experiment and reasoning and their antonyms. Alchemy has long been considered irrational, and alchemists were believed to be poor scientific observers and experimenters, which identified the whole discipline as the opposite of chemistry. This anachronistic assessment has been complemented ...