🝧 Meropisᚒcreaties

Misleiding van de taal: universalia . Bestaat er wel zoiets als  hondheid , blauwheid , huisheid en mensheid , zoals Plato en middeleeuwse scholastici het graag zouden hebben? Ze lijken eerder hol, zeker in tijd waarin de moderne filosofie zowel God als de metafysica heeft doodverklaard. Plato wantrouwde de zintuigen. Mystiek wantrouwt zintuigen. Ik mijd de Eleaten maar volg Heraclitus en het begrip van de zintuigen á la Friedrich Nietzsche: alles stroomt . Alles wórdt. Een universele is als een norm, en een Norm biedt geen ruimte voor het individu, het particuliere. Men veronderstelt een universeel subject, maar dat bestaat niet. Er schuilt trouwens een paradox in de vaststelling dat enerzijds alle mensen gelijk zijn en onder een Norm leven, maar anderzijds als individuen worden beschouwd in een maatschappij waarin individualisme hoog in het vaandel staat.  Bij mensheid komen we met het genoom misschien een stapje in de richting van een definitie, maar dit is tegenint...

Op 3 oktober 2016 is unaniem voorgestemd om mijn Wikipedia-artikel Heraclitus op te nemen in de 'etalage' van deze encyclopedie. Van dat artikel heb ik nu ook een aparte pagina gemaakt op deze weblog. Voor de stemming, zie hier .

Een anachronistische ontmoeting. Heraclitus schreef rond 500 v.Chr. dat de mens de grenzen van zijn geest onmogelijk kan kennen, hoe hard hij ook zoekt (fragment B45). Iets waar Sigmund Freud het allicht mee eens zou zijn. In elk geval stelde de filosoof George Berkeley ruim twee millennia later dat wat een oneindig aantal delen heeft, oneindig moet zijn ( Notebook A , 416).  Een stelling is nu dat de ideeën in de geest van de mens, waar Berkeley, Locke en anderen zoveel kentheoretische woorden over schreven, onuitputtelijk zijn, omdat het aantal mogelijke ervaringen van de mens oneindig is. De Griekse arts Galenus beschouwde het organisme voorts als wezenlijk creatief, wat zich bijvoorbeeld uit in groei en verandering ( Perì fysikón dynámeôn ). Dat geldt ook voor de geest. Niet voor niets begon Aristoteles zijn Metafysica met de bewering dat de mens een aangeboren drang tot kennen heeft.  Moesten zij allen aan een vergadertafel gezeten hebben, dan zouden zij mog...

Er was een tijd waarin de stad ommuurd was en daarmee een eiland vormde in de woelige zee die de wereld vormde. Tegenwoordig lijkt veeleer het tegenovergestelde het geval. De stad is een zee, waar het individu in wordt ondergedompeld. Zwemmen zal hij, in een los-vast samenraapsel van voortdurende verandering, van flitsen en vluchtigheid, kortom, een werkelijkheid die zo vloeibaar is als water. Het befaamde beeld van Heraclitus dringt zich op: de rivier. De mens staat erin, en staat er toch ook weer niet in. Elke seconde staat het individu in nieuw aangevoerd water, maar desondanks blijft de rivier wat hij is. De bedding blijft dezelfde. Zo schijnt de stad te zijn. Zo schijnt ze toe, door de bewegingen van mensen, door het komen en gaan van bezoekers, van het snelle en toevallige contact tussen personen, van fluisteren, van zwijgende massa's en roepende machines, van de Mickey-Mousecultuur met paniekaankopen, modegrillen, en verhullende zonnebrillen die oppervlakkigheid uitsch...

    ‘Soms werd hij verontrust door de indruk dat dat alles al eens was gebeurd...’ In het korte verhaal De ronde ruïnes (in Ficciones , 1944) beschrijft de Argentijnse schrijver Jorge Luis Borges een man die aankomt bij een cirkelvormige ruïne uit vergeten tijden. Die ruïne staat in de wildernis en vormde het heiligdom van een vuurgod. De man is vermoedelijk een soort priester of magiër, en hij heeft een plan. Zijn doel is ter plaatse gedurende ruim een jaar te dromen van een mens. Hij droomt die mens stap voor stap, vezel voor vezel, en zodra de droom compleet is, moet de mens echt worden. Na veel moeite slaagt de man in zijn opzet. De mens wordt zelfstandig, en wordt ingewijd in de geheime riten. Dat is schijnbaar in opdracht van een vuurgod. Nadat de training voltooid is, doet de tovenaar hem zijn eigen schepping en training vergeten, waarna de mens er op uit trekt, verder het oerwoud in. Daar vestigt ook hij zijn reputatie. Na een tijd ontstaat er een grote ...

Johannes Stobaeus  (vijfde eeuw) citeert in zijn Anthologie  een passage (1.10.5) uit Over het wezen van de wereld dat wordt toegeschreven aan Linus. Linus is een obscuur figuur die banden heeft met Orfeus en de cultus daaromheen. De passage is een pregnant stukje tekst waarin invloeden te zien zijn van Heraclitus (bijv. regel 1), het pythagorisme (bijv. regel 3), het neoplatonisme (bijv. regel 2) en stoïcisme (bijv. regel 5-8).  1    So through discord all things are steered through all.       From the whole are all things, all things form a whole,       all things are one, each part of all, all in one;       for from a single whole all these things came, 5    and from them in due time will one return,       that's ever one and many ...       Often the same will be again, no end       will limit them, ever limited ...       For so und...