🝧 Meropisᚒcreaties

In onze liberale, democratische maatschappij is veel ruimte vrijgemaakt voor het geven van meningen. Denk aan referenda, columns en opiniestukken in kranten, praatprogramma’s, straatinterviews in het journaal en discussiemomenten in het onderwijs. De democratie kan niet draaien zonder de mening. Dat dit verband een belangrijk motief is voor het democratiseren van het onderwijs is logisch. Zonder veel geïnformeerde burgers zijn verkiezingen immers een eliteaangelegenheid. Het inrichten van ruimte voor de mening kan echter ook doorslaan, en dat betekent dat de band tussen meningen en onderbouwingen wordt verwaarloosd. Een mening om de mening hoeft niet in elke kwestie interessant of relevant te zijn. Desondanks vraagt men in het journaal ‘de man op straat’ wel om zijn mening zonder meer. Het lijkt alsof een mening vereist is, een vanzelfsprekendheid. Dat wordt althans geïmpliceerd door de flitsinterviews op straat, de vele enquêtes en de stemplicht (!) in België. Is de mening echter...

Eind februari verscheen het volgende bericht in de media. Een leerkracht werd aangenomen bij de Yavne-Benoth Jeruzalem-school voor meisjes in Antwerpen. Bij haar aanwerving kreeg ze richtlijnen mee over wat wel en niet in de les kon worden behandeld. Onderwerpen als seksualiteit, politiek, voortplanting en evolutietheorie bleven taboe volgens de leerkracht. Hierover deed ze melding bij de media. Indien het bericht waar zou zijn, dan zijn de gegeven richtlijnen een inbreuk op de binnenlandse onderwijseindtermen en op internationale verdragen. Minister van Onderwijs Hilde Crevits vroeg de onderwijsinspectie daarom om de school door te lichten. De reden is dat de school erkend is en dus overheidsgeld ontvangt. Die subsidies kunnen vervallen als de school niet aan de eisen van de overheid voldoet. De schooldirectie ontkende de aantijgingen, maar de school blijkt na inspectie toch wel enige moeite te hebben met de genoemde onderwerpen. De kwestie is maar een klein deel van een veel b...

In zijn gedicht De reis (in Les fleurs du mal , CLIII) geeft Charles Baudelaire aan dat de enige echte reiziger diegene is, die alleen maar gaat om weg te gaan, met een hart als een ballon die luchtig weg zweeft. Maar dan komt een nieuw stuk, waar Baudelaire schrijft: ‘Vreemd lot waardoor ons reisdoel zelf aan ’t dwalen slaat, Of nergens is, een plaats die wij niet kunnen weten! Waardoor de Mens, hoewel de Hoop hem nooit verlaat, Om rust te vinden steeds op zoek blijft, als bezeten! De mens blijft maar varen, op zoek naar Utopia of El Dorado, verliefd op gedroomde landen. Die dromen zijn de ‘bacchanalen’ van de Verbeelding. De echte rust, het geluk en de voldoening blijven voorbij de horizon liggen. Die onrust komt, als we schrijvers mogen geloven, door een soort verlangen naar dat wat niet is: bijvoorbeeld rijkdom, vrijheid en schoonheid. Juist dit gegeven spoort aan tot handelen: er moet iets gedaan en dus veranderd en bereikt worden. Blaise Pascal stelt bijvoo...

Op het Sfinks Mixed festival  van 2016 in Boechout liepen mijn partner en ik een willekeurige tent binnen om te zien wat men er uitspookte. Het Armeens-Turkse duo  Vardan Hovanissian en Emre Gültekin was daar net begonnen met een optreden. Dat was een erg gelukkig toeval, met een bijzondere herinnering tot gevolg. Het toeval wilde ook nog eens dat uitgeverij EPO een kraam op de festivalmarkt had, met enkele boeken van de op het Midden-Oosten georiënteerde uitgeverij  Bulaaq , zodat ik in één moeite door een bloemlezing van Perzische poëzie en een boek over Iraanse geschiedenis kon aanschaffen. Voor mij was dit de eerste serieuze kennismaking met een compleet ander cultuurgebied. Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de cultuurgeschiedenis van de Mediterrane wereld, maar de Arabische en islamitische cultuur bleven terra incognita. Inmiddels ben ik enkele boeken over Midden-Oosterse geschiedenis, religie, literatuur en filosofie verder, met als recentste aanwinst de...

Belonen we wel genoeg? Mensen en dieren leren door te doen. Doen betekent gedrag, en een belangrijke motivatie voor het uitvoeren van gedrag is volgens de ethologie beloning. Waar het op neerkomt, is dat beloning een krachtige prikkel is om iets te doen. Misschien is het goed om daar bij stil te staan en meer op in te zetten. Misschien is de moraal van het systeem een die te veel bezig is met bestraffen, en te weinig met belonen. Met andere woorden, de werkzaamheid van positieve bekrachtiging wordt onderschat. Simpel gezegd, wie te laat en te weinig belasting betaalt, krijgt van de fiscus een boete, maar wie te vroeg en te veel betaalt, krijgt geen beloning. Als een uitkeringsgerechtigde minstens vijf keer per week moet solliciteren, en deze persoon doet dat niet, dan heeft dat consequenties, maar als de uitkeringsgerechtigde vijftien keer solliciteert en zich grondig voorbereid op mogelijke sollicitaties, waar blijft dan de beloning? Wie een wet overtreedt, krijgt een date met ju...

Op 7 september is het artikel Corpus Hermeticum op Wikipedia opgenomen in de Etalage. Met dank aan collega's daar voor feedback. Het Corpus Hermeticum ('hermetische corpus '; ook bekend onder de titels Pimander en Poimandres ) is een verzameling van zeventien esoterische traktaten in het Grieks uit het Egypte van de 2e en 3e eeuw . Deze verzameling werd toegeschreven aan de legendarische Hermes Trismegistus . In de traktaten wordt zogenaamd oude wijsheid geopenbaard door een god , Hermes en zijn volgelingen. Die wijsheid is een mengeling van religieuze en filosofische denkbeelden en moet leiden tot het verkrijgen van gnosis (intuïtieve, goddelijke kennis) en verlossing . De traktaten van het Corpus zijn onafhankelijk van elkaar geschreven door verschillende auteurs en bevatten daardoor verschillen in visie en stijl . Vaak zijn de teksten dialogen waarin een leermeester oeroude, geheime kennis met een ingewijde deelt, zodat die zich ontworstelt a...