Blijvende echo's van een voorbijgaand optreden

Op maandag 25 februari was het eindelijk zover. Om 20:00 begon in de Roma te Antwerpen dat ene concert waar ik al tien jaar op wachtte zonder zeker te zijn dat het ooit nog zou plaatsvinden: een optreden van Madrugada, de eerste band waar ik ogenblikkelijk een ticket voor wilde kopen. Dit optreden zou dan ook het eerste zijn dat ik ooit betaald bijwoonde.

Destijds, ik denk in 2008, leerde ik de band net te laat kennen. Dat jaar bracht Madrudaga haar laatste album uit, omdat het jaar ervoor de hoofdgitarist Robert Buras was overleden. Nu, een decennium later, gingen resterende bandleden op reünietournee door Europa. Het was dus nu of nooit. Ik moest en zou erbij zijn, zelfs al moest ik ervoor spijbelen.

En ik was er dus bij, maar met een kinderlijke vrolijkheid en spanning waar ik achteraf een beetje verlegen om word. Toch was het niet raar. Een optreden is een ontmoeting, niet met een willekeurige passant, maar met mensen die een geheel van klanken bedachten die me boeien en me ook na tien jaar nog zonder moeite een bepaalde stemming in sleuren. Dat maakt de ontmoeting niet alledaags en vanzelfsprekend, maar als het ware persoonlijk. Het raakt. Het optreden was dan ook een heuze schoonheidservaring, waarvan de charme ruimschoots– en dat is puur psychisch – de kleine onvolmaaktheden van een life-optreden compenseert, zoals de net niet loepzuivere akoestiek.

De dag nadien bekroop me echter een ander gevoel. In de loop van de middag werd mijn enthousiasme niet verdrongen maar wel aangevuld met melancholie. Op dat moment leek de avond tevoren meer op een soort afscheid, een bevestiging dat de band ter ziele was. Buras tien jaar dood en begraven. Geen nieuwe albums. Alleen nog even het stof van de instrumenten blazen om de noten te spelen die kennelijk mensen op de been brengen, maar die vervolgens verdwijnen en nooit meer terugkeren. En zelfs al zouden de bandleden een herstart maken, bedacht ik me, dan nog zou het nooit hetzelfde zijn. De nieuwe performance zou nooit helemaal authentiek zijn.

Die melancholie heeft me zeker een week lang achtervolgd. Kalmpjes, sluimerend. Ze maakte de beleving eigenlijk intenser. Die maandagavond had ik in de Roma twee cd’s van Madrugada gekocht en – tegen elke gewoonte in – tevens laten signeren. Die speelde ik een paar keer af, maar de luisterervaring zou vanaf nu toch anders zijn. Een beetje, maar wel definitief.

Waar kwam die melancholie vandaan? Ik geniet immers van veel mooie dingen waarvan de maker al lang dood of inactief is. De wereld is voor mij vol van dat soort zaken. Ik denk dat het door drie dingen tegelijk komt.

Ten eerste is de fysieke ontmoeting met datgene wat je bewondert heel anders dan bewondering via boeken, televisie of plaatjes. Indringender, echter, boeiender en soms ook confronterender. Dat was me wel duidelijk. Een stem die zuiver, warm en krachtig weerklinkt in een grote ruimte, bedolven worden onder de gitaarakkoorden, in een menigte zitten die op dat moment hetzelfde ervaren als ik. Dat alles maakt het anders. Op zo’n moment is het bewonderde dichterbij dan ooit, maar vervolgens ook voorgoed verdwenen. Je kunt de schoonheid en de ervaring zelf niet meenemen en bewaren. Na de muziek volgt onvermijdelijk de stilte.

Ten tweede is er natuurlijk het lange plezier dat ik beleef aan de muziek. Ik vermoed dat plezier beleven en iets mooi vinden leidt tot een soort hechting, wat per definitie een soort binding is. In dit geval is die hechting een decennium oud. Zoiets vergeet je niet zomaar en raak je niet zomaar kwijt. Misschien voedt dat de melancholie, omdat ik me hecht aan iets dat voorbij moet gaan. Ten derde, maar dit is speculatief, ben ik 31 jaar op het moment dat ik het concert van Madrugada bijwoon. Ik ben 31, zonder dat ik naar mijn beleving iets bijzonders en duurzaams heb gepresteerd zoals een kunstenaar dat doet. Wel, die Robert Buras overleed precies toen hij 31 was.

Maar ja, ook je idolen moet je een keertje loslaten . Dat concert was een diner van geluid, even vluchtig als een driegangenmenu. Wat achterblijft, is de herinnering aan dat wat niet meer terugkomt. Dat heeft wel iets. Precies dat is boeiend. Niet permanent opgezadeld zitten met de blijvende aanwezigheid van dat wat boeit. Dan heb je ook niet de voortdurende verwachting, de lat die hoog blijft liggen, het gevaar dat datgene wat je bewondert een keertje teleurstelt. Geen band die herstart en zich comateus en steeds herhalend voortsleept, maar die afsluit in schoonheid. De ervaring van de afwezigheid maakt de ervaring eigenlijk des te fascinerender en mooier.